SİGORTA EKSPERLERİNİN ATANMASINDA YENİ DÖNEM: 2026 TARİHLİ YÖNETMELİK ÇERÇEVESİNDE SİGORTALININ HAKLARI ve EKSPERTİZ SÜRECİ / 09.10.2026
SİGORTA EKSPERLERİNİN ATANMASINDA YENİ DÖNEM: 2026 Tarihli Yönetmelik Çerçevesinde Sigortalının Hakları ve Ekspertiz Süreci
Giriş
Sigorta sözleşmeleri kapsamında meydana gelen hasarların doğru ve objektif biçimde tespit edilmesi, sigortacının tazminat ödeme yükümlülüğünün belirlenmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Hasarın kapsamı, onarım maliyeti, aracın ağır veya tam hasarlı olup olmadığı ve meydana gelen zararın miktarı gibi hususlar, çoğu zaman sigorta eksperleri tarafından hazırlanan raporlar aracılığıyla belirlenmektedir. Bu nedenle eksperin kim tarafından ve hangi usulle atanacağı, raporun nasıl düzenleneceği ve rapora karşı hangi hukuki yollara başvurulabileceği sigorta hukukunun önemli konuları arasında yer almaktadır.
Sigorta eksperlerinin atanmasına ilişkin usul ve esaslar, 12 Şubat 2026 tarihli ve 33166 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği ile yeniden düzenlenmiştir. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 22. maddesine dayanan Yönetmelik; eksper atanması, iş kabulü, ekspertiz ücretleri, raporlama ve itiraz süreçlerine ilişkin hükümler içermektedir.
Yönetmelik, 1 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 25 Ağustos 2015 tarihli önceki Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’ni yürürlükten kaldırmıştır. Ayrıca Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından 31 Mart 2026 tarihinde yayımlanan 2026/7 sayılı Genelge ile yeni sistemin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Yeni düzenlemenin temel amacı, eksper atamalarında objektif ve izlenebilir bir sistem oluşturmak, tarafların hasar tespit sürecine ilişkin bilgiye erişimini kolaylaştırmak ve ekspertiz faaliyetinde tarafların hak ve menfaatlerini korumaktır.
1. SİGORTA EKSPERİ NEDİR ve HUKUKİ İŞLEVİ NEDİR?
Sigorta eksperi, sigorta sözleşmesi kapsamında meydana gelen hasarın ve zararın niteliğini, kapsamını ve miktarını inceleyen; mesleki uzmanlığı çerçevesinde ekspertiz raporu hazırlayan kişidir. Eksperin faaliyeti, hasar dosyasının değerlendirilmesi ve sigortacının sorumluluğunun belirlenmesi bakımından önemli bir teknik işlev görür.
Özellikle trafik kazalarından kaynaklanan araç hasarlarında eksper raporu; hasarlı parçaların, onarım yönteminin, işçilik maliyetlerinin ve hasarın toplam tutarının belirlenmesinde kullanılmaktadır. Bununla birlikte eksper raporu, tek başına her hukuki uyuşmazlığı kesin olarak çözen bir mahkeme kararı niteliğinde değildir. Sigorta teminatının kapsamı, kusur oranı, sorumluluk ve tazminatın hukuken ödenebilir olup olmadığı gibi meseleler, somut olayın özelliklerine ve ilgili mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 22. maddesi, sigorta eksperliği mesleğine ilişkin temel yasal çerçeveyi oluşturmaktadır. Yeni Yönetmelik ise eksperlerin atanmasına, iş kabulüne ve ücretlendirilmesine ilişkin ayrıntılı kuralları düzenlemektedir.
2. EKSPER ATAMA SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK?
Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’nin 4. ve 5. maddeleri uyarınca hasar ihbarı, sigortalı veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler tarafından sigorta şirketine yapılır. Sigorta şirketinin, hasar dosyasına ilişkin bilgileri belirlenen şablona uygun şekilde, hasar ihbarının yapıldığı günü takip eden ilk iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine iletmesi gerekir.
Hasar dosyası, Merkez tarafından alınan referans numarasıyla sigorta şirketi nezdinde açılır. Bu düzenleme, hasar dosyalarının belirli bir kayıt ve takip sistemi üzerinden yürütülmesini amaçlamaktadır.
Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca eksper; sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişilerin talebi üzerine atanabilir. Dosyada daha önce atanmış bir eksper bulunmaması şartıyla sigortalı veya diğer yetkili kişiler, hasar dosyasının her aşamasında eksper atanmasını talep edebilir.
Bu hüküm, sigortalının yalnızca sigorta şirketinin tercih ettiği eksperin raporuyla yetinmek zorunda olmadığına ilişkin önemli bir düzenlemedir. Bununla birlikte eksper atama hakkının kullanılması, ilgili sigorta türü için öngörülen atama usullerine ve sistemdeki mevcut atama durumuna uygun olmalıdır.
Yönetmelik ayrıca sigorta şirketlerine, poliçelerinde sigortalının veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişilerin de eksper atayabileceği bilgisini bulundurma yükümlülüğü getirmektedir.
3. EKSİST ÜZERİNDEN SIRALI ATAMA
Yeni düzenlemenin önemli unsurlarından biri, Eksper Atama ve Takip Sistemi (EKSİST) üzerinden yürütülen atama sürecidir. Sistemin amacı, eksperlerin belirli ölçütler doğrultusunda atanmasını sağlamak ve atamaların izlenebilirliğini artırmaktır.
Yönetmeliğin 9. maddesine göre sıralı atamalarda coğrafi sınıflandırma, eksperin faaliyet gösterdiği branş, alt uzmanlık alanı, iş dağılımı ve performans değerlendirmesi gibi objektif kriterler dikkate alınır. Atama kriterleri, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından belirlenir.
Bu sistemde eksper seçiminin yalnızca tek bir tarafın tercihine bağlı kalmaması ve iş dağılımının belirli ölçütlere göre yapılması amaçlanmaktadır. Ancak sıralı atama sistemi, her durumda aynı atama yönteminin uygulanacağı anlamına gelmez. Yönetmelik ve 2026/7 sayılı Genelge, sigorta türüne ve atamanın zorunlu olup olmamasına göre farklı usuller öngörmektedir.
3.1. TRAFİK SİGORTALARINDA EKSPER ATANMASI
Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca zorunlu trafik sigortasında eksper ataması EKSİST üzerinden sıralı olarak yapılır.
Aynı maddede, muallak hasar tutarının veya ilk inceleme ve sonraki incelemeler sonucunda belirlenecek toplam hasar tutarının, asgari maddi teminat tutarının onda birini aşması hâlinde hasar tespitinin eksper tarafından yapılması zorunlu tutulmuştur. Bu oranı sıfıra kadar indirme veya iki katına kadar artırma yetkisi Kuruma verilmiştir.
Dolayısıyla zorunlu ekspertiz bakımından yalnızca hasarın ilk bildirildiği tarihteki tahmini tutar değil, Yönetmelikte belirtilen koşullar çerçevesinde sonradan belirlenen hasar tutarı da önem taşımaktadır.
Trafik sigortasında eksper tarafından yapılan inceleme sonucunda araçta meydana gelen değer kaybı da gerçek zarar ilkesi gözetilerek ve gerekli ayrıntılara yer verilerek aynı raporda hesaplanır. Bu hüküm, araç hasarı ile değer kaybının birlikte değerlendirilmesi bakımından önemlidir.
Bununla birlikte değer kaybının raporda hesaplanmış olması, sigortacının her durumda raporda belirtilen tutarın tamamını ödeyeceği anlamına gelmez. Kusur durumu, poliçe teminatı, teminat limiti ve somut olayın diğer özellikleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
3.2. KASKO SİGORTALARINDA EKSPER ATANMASI
Kara araçları kasko sigortasında ağır hasar veya tam hasar kararını gerektiren durumlarda hasar tespitinin EKSİST üzerinden sıralı olarak atanacak eksper tarafından yapılması zorunludur.
Ağır hasar ve tam hasar dışındaki durumlarda eksper atama süreci, kriterler, iş kabulü ve rapor şablonu gibi hususların belirlenmesi Kurumun düzenleme yetkisi kapsamındadır.
Bu ayrım, zorunlu trafik sigortası ile kasko sigortasının aynı atama kurallarına tabi olmadığını göstermektedir. Kasko sigortasında poliçe hükümleri ve ilgili genel şartlar da hasar değerlendirmesi bakımından önemini korumaktadır.
3.3. DİĞER SİGORTA TÜRLERİNDE ATAMA
Motorlu araç sigortaları dışındaki sigortalarda sigorta şirketi, ilgili dosyada eksper atanıp atanmayacağına ilişkin bilgiyi belirlenen süre içinde Merkeze iletir. Sıralı atama dâhil olmak üzere atama süreci ve kriterler, iş kabulü ve rapor şablonları bakımından Kurum tarafından belirlenen usul ve esaslar uygulanır.
Bu nedenle yangın, konut, iş yeri veya diğer mal sigortalarından kaynaklanan bir hasar bakımından, yalnızca trafik sigortasına ilişkin hükümler esas alınmamalı; ilgili branşa yönelik düzenlemeler ve poliçe şartları ayrıca incelenmelidir.
4. EKSPER RAPORUNA İTİRAZ ve HAKEM EKSPER ATANMASI
Yeni Yönetmeliğin en önemli düzenlemelerinden biri, eksper raporuna itiraz ve hakem eksper atanması sürecidir.
Yönetmeliğin 8. maddesine göre eksper tarafından yapılan tespitlere; sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler tarafından üç iş günü içinde itiraz edilebilir. Bu süre, eksper raporunun Merkez nezdindeki rapor sistemine girişine ilişkin bildirimin ilgili kişilere yapılmasıyla başlar.
Bu nedenle rapora itiraz etmek isteyen tarafların, bildirimin kendilerine ulaştığı tarihi dikkatle takip etmeleri gerekir. Sürenin başlangıcı yalnızca raporun fiilen öğrenildiği tarih üzerinden değerlendirilmemeli; Yönetmelikte belirtilen bildirim esasları dikkate alınmalıdır.
İtiraz üzerine EKSİST üzerinden yeni bir eksper atanır. İtiraz üzerine hazırlanan rapora ilişkin bildirimin yapılmasından itibaren üç iş günü içinde taraflardan birinin talepte bulunması hâlinde hakem eksper atanması da mümkündür.
Hakem eksper, ilgili branşta en az on yıl fiilen sigorta eksperliği yapmış eksperler arasından EKSİST üzerinden atanır. İtiraz üzerine atanan eksper ve hakem eksperin atamaları sıralı olarak gerçekleştirilir.
Yönetmeliğin 8. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca itiraz üzerine atanan eksper ve hakem eksper, motorlu araç sigortalarında atama tarihinden itibaren en geç üç iş günü; diğer branşlarda ise on iş günü içinde dosya üzerinden inceleme yaparak raporunu hazırlar.
Hakem eksper tarafından düzenlenen rapor, Yönetmelik kapsamında nihai rapor olarak kabul edilmektedir.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, hakem eksper raporunun nihai rapor niteliği taşımasının, tarafların mahkemeye veya kanunen öngörülen diğer uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma haklarını kendiliğinden ortadan kaldırdığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğidir. Ekspertiz sürecinin sonucu ile sigorta sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlığın yargısal çözümü birbirinden farklı hukuki aşamalardır.
5. EKSPER RAPORUNUN HAZIRLANMASI ve RAPORA MÜDAHALE YASAĞI
Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca eksper raporlarının Merkez nezdindeki rapor yazım sistemi üzerinden düzenlenmesi gerekir. Güvenli elektronik imzayla hazırlanan raporlar Merkez sistemlerinde saklanır ve gerekli kimlik doğrulaması veya hak sahipliğinin ispatlanması şartıyla ilgili tarafların erişimine açılır.
Yönetmelik ayrıca raporun düzenlenmesi sırasında ekspere hiçbir surette müdahalede bulunulamayacağını açıkça düzenlemektedir.
Bu hüküm, ekspertiz faaliyetinin bağımsızlığı ve raporun güvenilirliği bakımından önem taşır. Sigorta şirketinin, sigortalının veya başka bir kişinin eksperin teknik değerlendirmesini yönlendirmeye ya da raporun içeriğini belirlemeye yönelik müdahalelerde bulunması, düzenlemenin amacıyla bağdaşmaz.
Bununla birlikte raporun tarafların erişimine açılması, rapordaki her tespitin tartışmasız biçimde doğru kabul edilmesi anlamına gelmez. Taraflar, rapordaki teknik değerlendirmelere süresi içinde itiraz edebilir ve gerekli koşullar mevcutsa hukuki başvuru yollarını kullanabilir.
6. EKSPERTİZ ÜCRETLERİ ve ÜCRETİN HANGİ TARAFÇA ÖDENECEĞİ
Yönetmeliğin 14. maddesi, ekspertiz ücretinin belirlenmesi ve ödenmesine ilişkin esasları düzenlemektedir.
Buna göre ekspertiz ücreti, atama tarihinde geçerli olan taban ekspertiz ücret tarifesinden az olmamak üzere taraflar arasında serbestçe belirlenir. İlk eksper raporunun ücreti sigorta şirketi tarafından ödenir.
İtiraz üzerine atanan eksper ve hakem eksperin ücretleri bakımından ise raporlar arasındaki farklılık önem taşır:
* İtiraz üzerine hazırlanan raporlar ile itiraz edilen rapor arasında fark bulunmuyorsa, itiraz üzerine atanan eksper ve hakem eksperin ücreti taban tarife esas alınarak atamayı talep eden tarafça ödenir.
* İtiraz üzerine hazırlanan raporlar ile önceki rapor arasında önemli bir fark bulunuyorsa, ilgili ücretler taban tarife esas alınarak itiraz üzerine hazırlanan rapora kıyasla aleyhine sonuç ortaya çıkan tarafça ödenir.
Bu düzenlemenin uygulanmasında raporlar arasındaki farklılığın niteliği ve Yönetmelikteki koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.
Yönetmelik ayrıca ekspertiz için yapılan ulaşım, konaklama ve diğer giderlerin ekspertiz ücretine ilave edilebileceğini düzenlemektedir. Ekspertiz ücretinin hesaplanmasında esas alınan brüt hasar tutarı ise koasürans, sovtaj, eksik sigorta ve muafiyet gibi kesintiler uygulanmadan önce eksper tarafından tespit edilen hasar tutarıdır.
Taban ekspertiz ücret tarifeleri, Yönetmeliğin 15. maddesi uyarınca her takvim yılı başında TÜİK tarafından yayımlanan tüketici fiyat endeksindeki artış oranına göre artırılır. Kurumun uygun görmesi hâlinde aylık değişim oranları esas alınarak altı aylık dönemler itibarıyla güncelleme yapılması da mümkündür.
Bu nedenle somut bir hasar dosyasında ekspertiz ücreti hesaplanırken yalnızca Yönetmeliğin genel hükümleri değil, atama tarihindeki geçerli tarife de kontrol edilmelidir.
7. EKSPERİN İŞİ KABUL ETME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Yönetmeliğin 13. maddesine göre EKSİST üzerinden atama bildirimini alan eksper, kendisine teklif edilen işi kabul edip etmediğini bildirimden itibaren en geç altı saat içinde sistem üzerinden bildirmelidir. Bu süre içinde bildirimde bulunmayan eksper işi kabul etmiş sayılır.
Eksperin işi kabul etmemesi hâlinde, iş kabul edilene kadar ilk atama usulüne göre yeniden atama yapılır.
Bu düzenleme, atama sürecinin gereksiz yere uzamasını önlemeyi ve hasar tespit işlemlerinin daha düzenli yürütülmesini amaçlamaktadır. Ayrıca Kuruma, zorunlu sigortalarda ilgili branşta ruhsat sahibi eksperlerin iş kabulünü zorunlu tutabilme yetkisi verilmiştir.
8. YENİ DÜZENLEMENİN SİGORTALILAR BAKIMINDAN ÖNEMİ
Yeni Yönetmelik, sigortalılar açısından özellikle üç noktada önem taşımaktadır.
İlk olarak, eksper atamasının belirli usuller çerçevesinde yürütülmesi ve sigortalının da eksper atanmasını talep edebilmesi, hasar tespit sürecine ilişkin hakların daha görünür hâle gelmesini sağlamaktadır.
İkinci olarak, raporların elektronik ortamda saklanması ve ilgili tarafların erişimine açılması, hasar dosyasındaki bilgiye ulaşılmasını kolaylaştırmaktadır. Bu durum, rapordaki tespitlerin kontrol edilmesi ve gerektiğinde itiraz hazırlanması açısından önemlidir.
Üçüncü olarak, rapora itiraz ve hakem eksper atanması için belirli sürelerin öngörülmesi, tarafların haklarını zamanında kullanmasını gerekli kılmaktadır. Özellikle üç iş günlük itiraz süreleri kaçırıldığında, Yönetmelikteki itiraz mekanizmasının kullanılması bakımından sorun ortaya çıkabilir.
Bununla birlikte yeni sistem, sigorta şirketinin tazminat ödeme yükümlülüğünü tek başına belirlemez. Eksper raporu, hasarın teknik yönünü ortaya koyan önemli bir belgedir; sigortacının sorumluluğu ise sigorta sözleşmesi, ilgili genel şartlar, özel mevzuat ve somut olayın özellikleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.
9. EkSPER RAPORUNA İTİRAZ EDİLMESİ ve YARGI YOLLARI
Eksper raporunun hasarı eksik belirlediği, bazı hasar kalemlerini değerlendirme dışı bıraktığı veya onarım maliyetini gerçeğe uygun şekilde yansıtmadığı düşünülüyorsa öncelikle raporun içeriği ve dayanakları incelenmelidir.
Taraflar, Yönetmelikte öngörülen süre ve usuller çerçevesinde eksper raporuna itiraz edebilir ve koşulları mevcutsa hakem eksper atanmasını talep edebilir.
Bunun yanında sigorta şirketinin tazminat talebini reddetmesi veya eksik ödeme yapması hâlinde, sigorta sözleşmesinin türüne ve uyuşmazlığın niteliğine göre diğer hukuki başvuru yolları da gündeme gelebilir. Bunlar arasında sigorta şirketine yazılı başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonuna müracaat ve görevli mahkemede dava açılması bulunabilir.
Ancak bu yolların şartları, süreleri ve birbirleriyle ilişkisi her sigorta türü bakımından aynı değildir. Örneğin zorunlu trafik sigortasından kaynaklanan bir talepte 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 97. maddesindeki başvuru şartı ile Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesindeki tahkim düzenlemesi ayrıca incelenmelidir.
Eksper raporuna itiraz edilmesi ile sigorta şirketine karşı tazminat talebinde bulunulması farklı işlemlerdir. Bu nedenle rapora ilişkin sürelerin takip edilmesi, tazminat talebine ilişkin zamanaşımı ve diğer başvuru sürelerinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
10. UYGULAMADA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Yeni düzenleme çerçevesinde hasar dosyası bulunan sigortalıların ve hukuki danışmanlık sağlayan avukatların şu hususları göz önünde bulundurması önemlidir:
1. Hasar ihbarının yapıldığı tarih ile dosya numarası ve Merkez referans numarası kayıt altına alınmalıdır.
2. Dosyada eksper atanıp atanmadığı ve atama işleminin hangi usulle gerçekleştirildiği kontrol edilmelidir.
3. Eksper raporunun taraflara bildirildiği tarih takip edilmeli; itiraz düşünülüyorsa üç iş günlük süre dikkate alınmalıdır.
4. Hasarın kapsamı, onarım kalemleri, işçilik maliyetleri, parça bedelleri ve varsa değer kaybı hesabı rapor üzerinden incelenmelidir.
5. İtiraz üzerine eksper veya hakem eksper atanması düşünülüyorsa ilgili süreler ve ücret hükümleri önceden değerlendirilmelidir.
6. Sigorta şirketinin ödeme yapmaması veya eksik ödeme yapması durumunda, ekspertiz süreci ile tazminat talebine ilişkin hukuki yollar birbirinden ayrı ele alınmalıdır.
Bu adımlar, hasar tespit sürecinin daha sağlıklı yürütülmesine ve olası uyuşmazlıklarda delillerin düzenli biçimde korunmasına yardımcı olabilir.
SONUÇ
12 Şubat 2026 tarihli Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği, eksper atamalarından raporların düzenlenmesine, itiraz mekanizmasından ekspertiz ücretlerine kadar birçok konuda yeni usul ve esaslar getirmiştir. 1 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme ile EKSİST üzerinden sıralı atama, elektronik raporlama, eksper performansının dikkate alınması ve hakem eksper mekanizması gibi uygulamalar daha belirgin bir çerçeveye kavuşturulmuştur.
Yeni sistemin temel hedefi, eksperlik faaliyetinin objektifliğini ve izlenebilirliğini artırarak sigorta uyuşmazlıklarının daha düzenli biçimde ele alınmasını sağlamaktır. Bununla birlikte düzenlemenin sigortalılar açısından gerçek etkisi, atama usullerinin doğru uygulanmasına, raporların denetlenebilirliğine ve tarafların kendilerine tanınan hakları süresinde kullanmasına bağlıdır.
Bu nedenle sigortalıların eksper raporlarını dikkatle incelemesi, itiraz sürelerini kaçırmaması ve tazminat talebine ilişkin diğer hukuki başvuru yollarını ayrıca değerlendirmesi önem taşımaktadır. Ekspertiz raporu, sigorta uyuşmazlığının çözümünde önemli bir teknik dayanak olmakla birlikte, sigortacının hukuki sorumluluğunun belirlenmesinde ilgili mevzuat ve sözleşme hükümleriyle birlikte ele alınmalıdır.