YATIRIMCI KİMDEN TAZMİNAT TALEP EDEBİLİR?
FON ZARARINDA SORUMLULUK TEK BİR KİŞİDE Mİ?
Fon yatırımcısının zarara uğraması halinde ilk bakışta akla yalnızca fonun bağlı olduğu portföy yönetim şirketi gelebilir.
Oysa hukuki sorumluluk, zarara neden olduğu ileri sürülen somut işlem ve kişilerin görevleri ayrı ayrı incelenerek belirlenir.
Bu nedenle yatırımcı açısından kritik soru şudur:
“ZARARIN OLUŞUMUNDA HANGİ AKTÖRÜN HANGİ HUKUKİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ İHLAL EDİLDİ?”
1. PORTFÖY YÖNETİM ŞİRKETİ
Fonun yönetiminden sorumlu olan portföy yönetim şirketinin;
* Mevzuata,
* Fon içtüzüğüne,
* İzahnameye,
* Yatırımcı bilgi formuna
uygun hareket edip etmediği incelenmelidir.
Fonun yönetiminde hukuka aykırı bir işlem veya yükümlülük ihlali bulunması ve bunun yatırımcı zararına neden olduğunun ortaya konulması halinde şirketin sorumluluğu gündeme gelebilir.
2. ŞİRKET YÖNETİCİLERİ
Şirket yöneticileri bakımından ise yalnızca şirket yöneticisi olmak tek başına kişisel sorumluluk anlamına gelmez.
Somut olayda;
hangi işlemi yaptıkları,
hangi kararı aldıkları,
hangi yükümlülüğü ihlal ettikleri
ve bu davranışın yatırımcı zararıyla bağlantısı ortaya konulmalıdır.
Şartları oluştuğunda yöneticilerin şahsi sorumluluğu ayrıca değerlendirilebilir.
3. ARACI KURUM
Bazı durumlarda uyuşmazlığın kaynağı fonun yönetiminden değil, yatırımcı ile aracı kurum arasındaki işlem sürecinden kaynaklanabilir.
Örneğin;
* Emirlerin alınması,
* Emirlerin iletilmesi,
* Yatırımcıya yapılan bilgilendirmeler,
* İşlem altyapısı,
* Mevzuattan doğan yükümlülükler
somut olay bakımından incelenebilir.
Ancak aracı kurumun yalnızca yatırım işleminin gerçekleşmesinde rol almış olması, otomatik olarak fon zararından sorumlu olduğu anlamına gelmez.
⸻
4. SPK
SPK AÇISINDAN DA AYRI BİR HUKUKİ DEĞERLENDİRME GEREKİR.
SPK’nın denetim ve gözetim yetkisine sahip olması, yatırımcıların uğradığı her zarardan otomatik olarak Kurulun sorumlu olduğu anlamına gelmez.
SPK’ya ilişkin bir sorumluluk iddiasında;
somut işlem veya eylem,
hukuka aykırılık,
zarar
ve
illiyet bağı
ayrı ayrı ortaya konulmalıdır.
Bu nedenle:
“SPK VARSA ZARARI ÖDER”
şeklinde genel bir hukuki sonuç çıkarmak doğru değildir.
5. SORUMLULUK BİRDEN FAZLA AKTÖRÜ İLGİLENDİREBİLİR Mİ?
Evet, somut olayın özelliklerine göre birden fazla kişi veya kuruluş bakımından sorumluluk iddiası gündeme gelebilir.
Ancak bunun belirlenmesi için her bir aktörün;
görevi + işlemi + hukuki yükümlülüğü + kusuru + zarar ile bağlantısı
ayrı ayrı incelenmelidir.
YATIRIMCI İÇİN EN KRİTİK DOSYA
Bir yatırımcı dosyasında yalnızca:
“X TL kaybettim.”
demek yeterli değildir.
Dosyanın şu sorulara cevap vermesi gerekir:
Ne zaman yatırım yaptım?
Hangi bilgiye dayanarak yatırım yaptım?
Hangi işlem gerçekleşti?
Ne zaman zarar oluştu?
Satış yapmak istedim mi?
Satış neden gerçekleşmedi?
Hangi açıklama veya işlem yatırım kararımı etkiledi?
Zararım ile hukuka aykırı olduğu ileri sürülen işlem arasında bağlantı kurulabiliyor mu?
SONUÇ
FON ZARARI DOSYASI, SADECE BİR ZARAR HESABI DEĞİLDİR.
Bu dosyalarda;
işlem kronolojisi,
fon belgeleri,
KAP açıklamaları,
SPK kararları,
emir kayıtları,
hesap hareketleri
ve sorumluluk ilişkisi
birlikte değerlendirilmelidir.
HUKUKİ MÜCADELENİN GÜCÜ, İDDİANIN BÜYÜKLÜĞÜNDEN DEĞİL; DELİLİN SOMUTLUĞUNDAN GELİR.
Sermaye piyasalarında her zarar aynı değildir.
Her yatırımcının hukuki durumu da aynı değildir.
Bu nedenle her dosya yatırımcı bazında ve somut deliller üzerinden incelenmelidir.
Kapağan Hukuk Bürosu