TEHİR-İ İCRA NEDİR?
Tehiri icra, kelime anlamı olarak “icranın ertelenmesi” demektir. Tehiri icra; ilamlı icra takibine konu edilmiş bir mahkeme kararının, borçlunun kanun yoluna başvurması ve kanunda öngörülen şartları yerine getirmesi üzerine, kanun yolu incelemesi sonuçlanıncaya kadar icra edilmesinin geçici olarak durdurulmasıdır.
Tehiri icra kurumu, bir yandan borçlunun henüz kesinleşmemiş bir mahkeme kararına dayanılarak cebri icra işlemleriyle karşılaşmasını önlemeyi, diğer yandan alacaklının mahkeme kararından doğan hakkını güvence altında tutmayı amaçlar.
Bir mahkeme kararına karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulması, kural olarak ilamlı icra takibini kendiliğinden durdurmaz. Borçlunun ayrıca İİK m. 36'da düzenlenen usule başvurması ve gerekli şartları yerine getirmesi gerekir.
Bir mahkeme kararının icra takibine konu edilebilmesi için her zaman kesinleşmesi gerekmez. Kanunda kesinleşmesi zorunlu tutulmayan ilamlar, karar kesinleşmeden de icra edilebilir. Bu nedenle borçlu, kararın istinaf veya temyiz incelemesi devam ederken icra tehdidiyle karşılaşabilir.
Borçlu, kanun yoluna başvurduğunu ve gerekli teminatı gösterdiğini ortaya koyarak icranın geri bırakılmasını talep edebilir. Talebin kabul edilmesi halinde, kararın kanun yolu incelemesi sonuçlanıncaya kadar icra işlemleri belirli sınırlar içinde durdurulur.
İcranın geri bırakılması kararı takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden alınır. İcra müdürlüğü ise borçluya, icranın geri bırakılması kararını alabilmesi için gerekli süreyi verir ve bu süre mehil vesikasıyla belgelendirilir.
TEHİRİ İCRANIN HUKUKİ DAYANAĞI NEDİR?
Tehiri icranın temel hukuki dayanağı, İİK m. 36'dır. İİK m. 36 uyarınca;
"İlâma karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlu, hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat eder yahut hükmolunan para veya eşya kıymetinde icra mahkemesi tarafından kabul edilecek taşınır rehni veya esham veya tahvilât veya taşınmaz rehni veya muteber banka kefaleti gösterirse veya borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malı mahcuz ise icranın geri bırakılması için takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden karar alınmak üzere icra müdürü tarafından kendisine uygun bir süre verilir. Bu süre ancak zorunluluk hâlinde uzatılabilir.
Borçlu, Devlet veya adlî yardımdan yararlanan bir kimse ise teminat gösterme zorunluluğu yoktur.
Ücreti ilgililer tarafından verilirse icra mahkemesince icranın geri bırakılması hakkındaki karar, hükmü veren mahkemeye ve icra dairesine en uygun vasıtalarla bildirilir.
Nafaka hükümlerinde böyle bir süre verilemez.
Bölge adliye mahkemesince başvurunun haklı görülmesi hâlinde teminatın geri verilip verilmeyeceğine karar verilir. Yargıtayca hükmün bozulması hâlinde borçlunun başvurusu üzerine, bozmanın mahiyetine göre teminatın geri verilip verilmeyeceğine bozma sonrası esası inceleyecek mahkemece kesin olarak karar verilir.
Bölge adliye mahkemesince başvurunun kesin olarak esastan reddine karar verilmesi veya Yargıtayca hükmün onanması hâlinde alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın teminata konu olan para alacaklıya ödenir. Mal ve haklar ise, malın türüne göre icra dairesince paraya çevrilir. Bölge adliye mahkemesinin başvurunun esastan reddine ilişkin kararına karşı temyiz yolunun açık olması hâlinde, temyiz yoluna başvurma süresinin dolmasına kadar icranın geri bırakılması kararının etkisi devam eder. İlâm alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır."
TEHİRİ İCRANIN AMACI NEDİR?
TEHİRİ İCRA TALEP ETMENİN ŞARTLARI NEDİR?
1)İlamlı İcra Takibinin Bulunması
Tehiri icra, kural olarak ilamlı icra takibi bakımından gündeme gelir. İcra takibinin bir mahkeme ilamına veya ilam niteliğinde bir belgeye dayanması gerekir. Bu nedenle öncelikle takip dosyasının ilamlı icra takibi olup olmadığı belirlenmelidir.
2)Kanun Yoluna Başvurulmuş Olması
Borçlunun, icra takibine dayanak teşkil eden karara karşı kanun yoluna başvurmuş olması gerekir. Kararın niteliğine göre başvurulabilecek kanun yolu istinaf veya temyiz olabilir. Sadece kanun yoluna başvurulmuş olması, icra takibini kendiliğinden durdurmaz. Borçlunun ayrıca İİK m. 36 kapsamında icranın geri bırakılmasını talep etmesi gerekir.
3)Teminat Gösterilmesi
İcra takibine konu edilen hükmün ve belirlenen miktarın tamamının ya da somut olaya göre bir kısmının ilgili icra dairesine teminat olarak yatırılması ya da miktarı karşılayacak kesin ve süresiz bir teminat mektubunun getirilmesi şarttır. Teminatın amacı, kanun yolu incelemesi sonucunda kararın kesinleşmesi veya borçlu aleyhine sonuçlanması halinde alacaklının alacağına kavuşmasını güvence altına almaktır. Teminatın kapsamı belirlenirken şu unsurlar dikkate alınır:
İİK m. 36 kapsamında teminat farklı şekillerde gösterilebilir.
A) Borçlu, icra dosyasındaki borcu karşılayacak miktarı 'nakit' olarak depo edebilir.
B) Borçlu, gerekli şartları taşıyan bir "banka teminat mektubu" sunabilir.
C) Kanunda öngörülen nitelikte "rehin" gösterilmesi mümkündür.
D) Borçlunun hükmolunan para veya eşyayı karşılayacak malının haczedilmiş olması da kanun kapsamında değerlendirilebilir.
4)Mehil Vesikası Alınması
Borçlu, gerekli teminatı gösterdikten sonra icranın geri bırakılması kararını alabilmek için icra müdürlüğünden süre verilmesini talep eder. İcra müdürlüğünce verilen bu süre mehil vesikası ile belgelenir. Mehil vesikası, borçluya icranın geri bırakılması kararını alması için tanınan süreyi gösterir. Bu belge, tek başına icranın geri bırakılması anlamına gelmez.
5)İcra Mahkemesine Başvurulması
Mehil vesikası alındıktan sonra borçlu, takibin yapıldığı yer icra mahkemesine başvurarak icranın geri bırakılması kararı verilmesini talep eder. İcra mahkemesi;
MEHİL VESİKASI NEDİR?
Mehil Vesikasının Tanımı
Mehil vesikası, borçluya icranın geri bırakılması kararını alabilmesi için tanınan süreyi gösteren belgedir.
İlamlı icra dosyasının borçlusu icra dosyasına, icraya konu kararın istinaf veya temyiz edildiğine dair derkenar ve 3 aylık faizi ile birlikte dosya borcunu karşılar bir teminat sunduğu zaman İcra Müdürlüğünce mehil vesikası düzenlenir. Mehil Vesikası borçlunun ilamlı icraya konu edilen kararı tehiri icra talepli temyiz veya istinaf ettiğini ve 3 aylık faizi ile birlikte dosya borcuna ilişkin teminat yatırdığını gösterir belgedir. Ayrıca bu belgede borçluya mahkemeden tehiri icra kararı getirmesi için süre verilmektedir. Bu süre genel olarak 60, 90 gündür. Süre boyunca mehil vesikasına dayalı olarak takip durdurulur.
Borçlu, kanun yoluna başvurmuş ve gerekli teminatı göstermişse, icra müdürlüğünden uygun bir süre verilmesini talep edebilir. İcra müdürlüğü tarafından verilen süre mehil vesikasıyla kayıt altına alınır.
Mehil vesikası, icranın geri bırakılması kararının kendisi değildir. Bu nedenle mehil vesikası alınmış olması, icra takibinin otomatik olarak durduğu anlamına gelmez.
2. Mehil Vesikasının Amacı
Mehil vesikasının amacı, borçluya icra mahkemesine başvurarak icranın geri bırakılması kararı alabilmesi için gerekli zamanı sağlamaktır.
Bu süre içinde borçlunun:
1. İcra mahkemesine başvurması,
2. İcranın geri bırakılması kararını alması,
3. Kararın ilgili icra dosyasına bildirilmesini sağlaması gerekir.
3. Mehil Vesikasının Hukuki Niteliği
Mehil vesikası, icra müdürlüğünün borçluya tanıdığı süreyi gösteren usuli bir belgedir.
Bu belge:
Mehil vesikası yalnızca icranın geri bırakılması kararının alınabilmesi için tanınan sürenin belgesidir. Mehil vesikası kararı icra müdürlüğünce verilir.
TEHİRİ İCRA SÜRECİ NASIL İŞLER?
1)İcra takibine konu mahkeme kararı süresi içerisinde tehiri icra talepli olarak istinaf edilir.
2)Borçlu taraf, ilamlı takibin dayanağı olan ilamın istinaf/temyiz edileceğine dair bir derkenar almalı ve icra dosyasına sunmalıdır. İlk derece mahkemesi tarafından verilen karara karşı istinaf/temyiz yoluna gidildiğine dair olan tensibe derkenar denmektedir.
3)İcra müdürlüğünden borçlu tarafından mehil vesikasına esas olacak şekilde dosya borcunun 3 ay sonrasına göre kapak hesabı yapılması talep edilmesi ve icra müdürlüğünden kapak hesabının yapılması gerekmektedir.
4)Tehiri icra sürecinin devam edebilmesi için icra dosyasına icra müdürlüğü tarafından mehil vesikasına esas olacak kadar kapak hesabı borcunu teminat yatırılması gerekmektedir.
5)Teminat yatırıldıktan ve derkenar alındıktan sonra borçlu, icra dosyasından mehil vesikası alınmalıdır. Mehil vesikası, icranın geri bırakılması kararı getirmek üzere alınan süreyi gösteren bir belgedir.
6)Teminat nakit ise icra müdürlüğüne yatırılır. Nakit dışında ise teminatın kabulüne dair kabul kararı alınır.
7)Yerel mahkeme tarafından verilen derkenar yazısı icra dosyasına ibraz edilerek ”İcranın Geri Bırakılması (Tehir-i İcra)” kararı getirmek üzere mehil vesikası verilmesine yönelik talepte bulunulur.
8)İcra Müdürlüğünce “İcranın Geri Bırakılması (Tehir-i İcra)” kararı getirmek üzere 30/60/90 günlük mehil verilir.
9)Borçlu veya vekili tarafından İcra Mahkemesine ”İcranın Geri Bırakılması (Tehir-i İcra)” kararı almak üzere başvuru yapılır. Başvuruya mehil vesikası kararı, gerekçeli karar, teminat ödeme dekontu, derkenar eklenir.
10)Başvuru esnasında başvuru harcı ve icranın geri bırakılması harcı ile gider avansı yatırılır. Başvurunun kabulü halinde bu harçlar hazineye irad kaydedilir, reddi halinde ise iade edilir.
11)İcra Mahkemesi tarafından ”İcranın Geri Bırakılması (Tehiri İcra)”’na karar verilmesi halinde, bu karar İcra Müdürlüğü dosyasına ve mahkemeye bildirilir.
GÖREVLİ ve YETKİLİ MAHKEME
Tehiri icra talebi, ilamlı icra takibinin yürütüldüğü icra müdürlüğünün bağlı olduğu İcra Hukuk Mahkemesine yapılmalıdır.
Borçlu, bu mahkemeye sunacağı dilekçeyle teminat yatırdığını, mehil vesikasını aldığını ve kararın istinaf/temyiz aşamasında olduğunu belirtir.
Tehiri icra kararı verildiğinde, borçlu hakkında icra takibi durur. Daha önce yapılmış olan haciz işlemleri kendiliğinden kalkmaz, yalnızca yeni haciz işlemleri yapılamaz ve mevcut takip işlemleri ilerlemez.
TEHİRİ İCRA KARARI NE ZAMAN KALKAR?
Tehiri icra kararı geçici bir hukuki korumadır. Bu karar, alacaklı ile borçlu arasındaki uyuşmazlık hakkında üst mahkemenin karar vermesiyle birlikte etkisini yitirir.