TÜKETİCİ DAVALARINDA ARABULUCULUĞUN DAVA ŞARTI OLDUĞU UNUTULMAMALI. 12.02.2026

TÜKETİCİ DAVALARINDA ARABULUCULUĞUN DAVA ŞARTI OLDUĞU UNUTULMAMALI

1. Giriş ve Yasal Dayanak

Türk hukuk sisteminde tüketici haklarının korunması, sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. Bu kapsamda, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a (TKHK) 7251 sayılı Kanun ile eklenen 73/A maddesi, tüketici mahkemelerinde açılacak davalar öncesinde arabuluculuğa başvuruyu bir "dava şartı" olarak belirlemiştir. Bu düzenleme, 28 Temmuz 2020 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş olup, bu tarihten sonra açılacak davalar için arabuluculuk bir zorunluluk teşkil etmektedir.

2. Arabuluculuk Sürecinin Başlatılması ve İşleyişi

Arabuluculuk süreci, taraflardan birinin (tüketici veya satıcı/sağlayıcı) adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına başvurmasıyla resmiyet kazanır.

* Süre Yönetimi: Arabulucu, görevlendirildikten sonra uyuşmazlığı 3 hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hallerde bu süre en fazla 1 hafta daha uzatılabilir.

* Zamanaşımı: Başvuru tarihinden son tutanağın imzalanmasına kadar geçen sürede tüm zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur. Bu, tüketicinin dava açma hakkının korunması adına kritik bir güvencedir.

* Katılım Zorunluluğu: Taraflar toplantıya bizzat, avukatları veya yetkili temsilcileri aracılığıyla katılabilir. Geçerli mazeret göstermeksizin ilk toplantıya gelmeyen taraf, ileride davayı kazansa bile yargılama giderlerini ödemekle yükümlü tutulur.

3. Sürecin Sona Ermesi ve İhtimaller

Arabuluculuk müzakereleri sonucunda iki farklı tutanak türü ortaya çıkabilir:

A. Anlaşma Durumu (Uzlaşma)

Taraflar bir çözüm üzerinde mutabık kalırlarsa, bu durum bir Anlaşma Belgesi ile kayıt altına alınır.

* İlam Niteliği: Bu belge, taraflar ve avukatlarınca imzalandığında mahkeme kararı (ilam) hükmündedir.

* İcra Kabiliyeti: Satıcı/sağlayıcı anlaşılan yükümlülüğü yerine getirmezse, tüketici yeni bir dava açmak zorunda kalmadan bu belge ile doğrudan icra takibi başlatabilir.

* Dava Yasağı: Üzerinde anlaşılan hususlar hakkında taraflar bir daha dava açamazlar.

B. Anlaşamama Durumu (Dava Yolu)

Müzakerelerden sonuç alınamazsa, arabulucu tarafından "Son Tutanak" düzenlenir.

* Dava Şartının Tamamlanması: Bu tutanak, dava açmak için gereken vize niteliğindedir. Mahkemeye sunulacak dava dilekçesinin ekinde bu tutanağın bulunması zorunludur.

* Yargılama Süreci: Anlaşamama durumunda taraflar, genel hükümler çerçevesinde Tüketici Mahkemesi’nde haklarını aramaya devam ederler.

4. Maliyet ve Tüketici Lehine Düzenlemeler

Tüketicinin hak arama hürriyetini engellememek adına sistemde mali kolaylıklar sağlanmıştır:

* Arabuluculuk görüşmelerinde tarafların anlaşamaması durumunda, ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı tarafından karşılanır.

* Anlaşma durumunda ise arabuluculuk ücreti, aksine bir karar alınmadıkça taraflarca eşit şekilde ödenir (Ancak uygulamada genellikle satıcı tarafın üstlenmesi yönünde anlaşmalar yapılabilmektedir).

5. Sonuç

Tüketici uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk; mahkemelerin iş yükünü azaltan, taraflara gizlilik içinde serbestçe müzakere imkanı sunan ve uyuşmazlığı aylar/yıllar yerine haftalar içinde çözen modern bir usul hukuk kurumudur. Anlaşma belgesinin ilam niteliğinde olması, tüketicinin hak ettiği sonuca hızla ulaşmasını sağlayan en güçlü hukuki araçtır.