İŞ DAVASI AÇMADAN ÖNCE ARABULUCULUĞA DAİR MUTLAKA BİLMENİZ GEREKENLER
1-Hangi hallerde arabuluculuğa başvurmalısınız.
İş hukukunda her durumda olmamakla birlikte uyuşmazlıklarda ( işe iade ,ücret alacakları, kıdem tazminatı vs.) dava açmadan önce arabulucuya başvuru kanuni zorunluluktur. Arabuluculuk başvurusu yapılmadan dava açılması halinde HMK madde 114’e göre dava usulden reddedilir.
Bazı hallerde arabuluculuk zorunluluk değil tercih olabilir, işte bu haller:
Meslek Hastalığı Nedeniyle Maddi Tazminat Davaları
İş Kazasından Doğan Maddi Tazminat Davaları
İş Kazasından Doğan Manevi Tazminat Davaları
İş Kazasından Doğan Maluliyet ve İş Göremezlik Oranının Tespiti Davaları
İş Kazasından Doğan Maluliyet Oranına İtiraz Davaları
İş Kazası Nedeniyle İşverene ve Sair Kusurlu Kişilere Karşı Açılan Rücu Davaları
Meslek Hastalığından Doğan Maluliyet ve İş Göremezlik Oranının Tespiti Davaları
2-Arabuluculukta Yetki ve Yetki İtirazı
Arabuluculuk işlemi için gerekli başvuru, karşı tarafın (birden fazla karşı taraf varsa herhangi birinin) yerleşim yerindeki veya iş yapılan yerdeki arabuluculuk bürosuna eğer bu büro yoksa sulh hukuk mahkemesine yapılır. Yetki incelenmesi arabulucu tarafından resen dikkate alınmaz ancak karşı taraf en geç ilk toplantıda ilgili belgelerle birlikte itirazda bulunabilir. İtirazın kabulü halinde, kararın tebliğinden itibaren bir hafta içerisinde yetkili büroya başvurulabilir. Bu ihtimalde yetkisiz büroya başvurma tarihi yetkili büroya başvurma tarihi olarak kabul edilir.
3-İş davalarında arabuluculuk başvurusu nasıl yapılmalı
İş davalarında zorunlu arabuluculuk hallerinde dava açmadan önce yukarıda açıkladığımız yetkili arabuluculuk bürosuna bir dilekçe ile başvurabilirsiniz. Başvurunun avukat aracılığıyla yapılması zorunlu olmamakla birlikte hak kaybı yaşanılmaması adına avukat ile başvuru yapılması yararınıza olacaktır. Başvuru dilekçesinde talep edilen haklarınızı belirtmeniz gerekmektedir, aksi taktirde mevcut arabuluculuk sonucunda açılan davada dilekçede ileri sürmediğiniz hakları talep edemezsiniz fakat bu talep etmediğiniz hakkı ortadan kaldırmaz ya da bu hak-haklardan vazgeçtiğiniz anlamına gelmez. Başvurmadığınız hakları tekrar arabulucuya götürerek talep edebilirsiniz.
4-Arabuluculuğa başvuru için hak kaybına yol açan süreler
İş hukukunda hakkı dava etmenize engel olan arabuluculuğa başvurmanın süreye bağlandığı tek uyuşmazlık işe iade davalarıdır, diğer hallerde kanunda belirlenen zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere göre arabulucuya başvurabilirsiniz.
İşe iade davası açabilmeniz için ise işvereninizin size yaptığı fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekli olup bu başvuru süresini kaçırmanızı işe iade davası açma hakkınızı ortadan kaldırabilir. 1 ay içinde arabulucuya başvurmanız halinde arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde işe iade talebiyle iş mahkemelerinde dava açabilirsiniz.
5- İş Davalarında Arabuluculuk Süreci
Arabulucu görevlendirildikten itibaren 3 hafta içerisinde süreci sonuçlandırır, bu süre yalnızca zorunlu hallerde 1 hafta uzatılabilir. Taraflardan yalnızca bir tanesinin toplantıya katılmaması sebebiyle sürecin sona ermesi halinde daha sonra açılacak davada kısmen veya tamamen haklı olup olmaması fark etmeksizin yargılama giderlerinden sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez. Her iki tarafın da katılmaması halinde ise yaptıkları yargılama giderleri kendileri üzerinde bırakılır.
Arabuluculuk aşaması sonucu talep edilen haklar üzerinde anlaşma sağlanabileceği gibi, bazı konularda anlaşılması ve bazılarında anlaşılmaması da mümkün olabilir. Anlaşılan ve anlaşılmayan konular arabuluculuk son tutanağında belirtilir.
6-İş davalarında Arabuluculuk ücretini kim öder
İş davalarında zorunlu arabuluculuk hallerinde arabuluculuk ücreti devlet tarafından karşılanır. Sair hallerde taraflara eşit olarak paylaştırılır. Bir taraf da arabuluculuk ücretini üstüne alabilir, Bu ücretin belirlenmesinde arabuluculuk görüşme süresi ve taraf sayıları baz alınır.
7-Arabuluculuk Görüşmelerinde Tarafların Uzlaşması, Uzlaşma Sağlanamaması ve Dava Süreci
Arabuluculuk görüşmesi sonunda taraflar anlaşmak zorunda değildir. Arabuluculuk sonucunda söz konusu uyuşmazlık hususunda anlaşılması halinde üzerinde anlaşılan hususlar tutanağa geçirilir ve anlaşma belgesi niteliğindeki bu tutanak, taraflar ile varsa avukatları ile arabulucu tarafından imzalanır. Söz konusu belge icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge olarak sayılmaktadır. Başka bir anlatımla tarafların üzerinde anlaştığı bu belge tıpkı dava sonucunda düzenlenen kararı içeren ilam ile eşdeğer kabul edilmektedir. Ancak eğer taraf vekilleri arabuluculuk tutanağının imzalamazsa belgenin icraya konulabilmesi için icra edilebilirlik şerhi alınması gerekmektedir. Arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşmaya varılması halinde, anlaşma belgesi ilam niteliğinde kabul edileceğinden üzerinde mutabık olunan konular hakkında dava açılamayacaktır.
Arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşmaya varılmaması halinde bu husus son tutanakta belirtilerek taraflar ile varsa vekiller ve arabulucu tarafından imzalanır. Taraflar, arabuluculuk son tutanağını dava dilekçesi ile birlikte mahkemeye sunarak dava açabilirler.
İş uyuşmazlıklarından kaynaklanan davalarda arabuluculuk yoluna gidilmesi zorunluluk teşkil ettiğinden arabuluculuk son tutanağının aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış suretinin dava açarken başvuruya eklenmesinin dava şartı olduğu hususuna dikkatten kaçmamalıdır.
Kapağan Hukuk Bürosu